यस हप्ता सबैको नजर जुलाई ६ देखि ७ सम्म ब्राजिलको रियो दि जेनेरियोमा आयोजना हुनेछ । शिखर सम्मेलनमा ब्लक राष्ट्रहरु बीचको  गहिरो विरोधाभासको क्षणमा आयोजना हुँदैछ ।

यी विरोधाभासहरुलाई हालै साउथ चाइना मर्निङ पोष्टको “ब्रिक्स रियो शिखर सम्मेलनमा समूहको प्रभावकारिताको बारेमा प्रश्नहरु उठिरहेकाका छन ” शीर्षकको लेखमा उल्लिखित छ, जसले निम्न कुराहरुको चित्रण गर्दछ ।

अप्रिलमा ब्राजिल, भारत र दक्षिण अफ्रिकाका लागि स्थायी संयुक्त राष्ट्र स्रक्षा परिषदको सिटको वकालत र्गो विषयमा असहमति भएका कारण ब्रिक्सका विदेश मन्त्रीहरुले संयुक्त विज्ञप्ति जारी गर्न असफल भए ।

प्रमुख नेताहरुको अनुपस्थितिले शिखर सम्मेलनको महत्वलाई अझ जोड दिन्छः चिनियाँ राष्ट्रपति सी जिनपिङ पहिलो पटक उपस्थित हुने हुने छैनन्, बरु प्रधानमन्त्री ली छियाङलाई पठाउने छन, जबकि रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिन भिडियो मार्फत उपस्थित हुनेछन, विदेश मन्त्री सर्गेई लाभरोभ व्यक्तिगत रुपमा उपस्थित हुनेछन ।

यी विकासक्रमहरुले ब्रिक्सको भविष्यको दिशाको बारेमा जारी अनिश्चितताहरुलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ । साउथ चाइना मर्निङ पोष्टले अवलोकन गरेझैः “ एकताको विश्वस्त प्रदर्शनको सम्भावनाहरु उत्तम रुपमा अस्पष्ट छन्, ”

व्यापार मुद्रा संयन्त्र र भूराजनीतिक स्थितिमा विवादास्पद वार्ताको तयारी गरिरहेका कूटनीतिज्ञहरुले व्यक्त गरेको भावना ।

यी ब्रिक्स ब्लकमा भर्खरै प्रवेश पाएका सदस्य इजिप्ट र इथियोपियाले दक्षिण अफ्रिकाको संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषदको बोलीलाई समर्थन गर्ने छलफललाई अवरुद्ध गरेपछि भएको हो (विषेश गरि ब्रिक्समा नयाँ समावेश गरिएका अफ्रिकी राष्ट्रहरुमाझ विस्तारले तनाव समाधान गर्नुको सट्टा कसरी बढाएको हुन सक्छ भन्ने कुराको खुलासा गर्दै) तर हप्ता पछि ती देशहरुले ब्रिक्सको नयाँ सदस्य इरानमाथि अमेरीकी र इजरायली सैन्य हमलाको निन्दा गर्दै एक विज्ञप्तिमा हस्ताक्षर गर्न एकताबद्ध भए, आक्रमणलाई अन्तराष्ट्रि कानूनको उल्लङघन भनी ।

समूह आफैमा विभाजनले आफ्नो एकतालाई खतरामा पार्ने कुराहरुसँग जुधिरहेको बेला, मोर्गन स्टेनलीले हालै अनुमान गरेको छ कि ब्रिक्स र राष्ट्र भारतले २०२५–२६ मा सबै प्रमुख अर्थतन्त्रहरुलाई उछिनेछ । यो द्धिविभाजनले भारतलाई अवसर र परीक्षा दुवैको साथ प्रस्तुत गर्दछ किनकि यो २०२६ मा ब्रिक्साके अध्यक्षता ग्रहण गर्ने तयारीमा छ ।

प्रश्न यो छ कि के नयाँ दिल्लीले भाँचिएको गठबन्धनलाई अर्थप्रर्ण सहयोग तर्फ डोर्‍याउन आफ्नो आर्थिक गतिलाई उपयोग गर्न सक्छ रु मोर्गन स्टेनली ग्लोबल इन्भेष्टमेन्ट कमिटीको पछिल्लो रिपोर्ट (द इन्डिया अपर्चुनिटी) ले भिन्नताको उल्लेखनीय तस्वीर प्रस्तुत गर्दछ । भारतको अर्थतन्त्र २०२५ मा ५.९%को दरले बढ्ने र २०२६ (चौथोरचौथो त्रैमासिक)मा ६.४%मा पुग्ने अनुमान गरिएको छ, जुन प्रमुख अर्थतन्त्रहरुमध्ये सबैभन्दा बलियो प्रदर्शन हो ।

मोर्गन स्टेनलीले विस्तार गरेको यो वृद्धि घरेलु लगानी वृद्धि, संरचनात्मक सुधार र फस्ताइरहेको इक्किटी बजारबाट सञ्चालित छ, जुन व्यापक विश्वव्यापी मन्दीको विपरित छ । अमेरिका केवल १५,युरोजन १% भन्दा कम र चीन ४.०% मा वृद्धि हुने अनुमान गरिएको छ, कमजोरीको अभिसरण जसले भारतको मार्गलाई अझ उल्लेखनीय बनाउँछ ।

“हाम्रो कभरेजमा भारत सबैभन्दा छिटो बढ्दो अर्थतन्त्र बनेको छ ” । मोर्गन स्टेनलीले पुष्टि गरे, सिंगापुर र युएर्इसँगै आफ्नो “ अधिक तौल सिफारिस कायम राख्दै । यो अनुमोदनले अन्यथा मधुरो विश्वव्यापी परिद्दश्यमा भारतको एकमात्र उज्ज्वल स्थानको रुपमा उदयलाई जोड दिन्छ ।

भारतको आसन्न ब्रिक्स नेतृत्व एक महत्वपूर्ण मोडमा आइपुगेको छ । यसको आर्थिक प्रक्षेपणले दुई महत्वपूर्ण एजेन्डाहरुलाई अगाडि बढाउन ठोस लाभ प्रदान गर्दछः संस्थागत सुधारः संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा परिषद् विस्तारमा एकताबद्ध अुन समूहको असफलताले भारतले सम्बोधन गर्नुपर्ने संरचनात्मक कमजोरीहरु प्रकट गर्दछ, विशेष गरी नयाँ सदस्यहरुको हितलाई मुख्य समूह प्राथमिकताहरुसँग सन्तुलनमा राद्यने कुरामा ।

भूराजनीतिक सम्बन्धः ब्रिक्स एकता कायम राख्दै पश्चिमी साझेदारी, एकध्रुवीयता, संकीर्ण राष्ट्रवाद र अफ्रिकी विभृदलाई पार गर्न कुशल कूटनीतिको आवश्यकता पर्नेछ ।

ग्लोबल साउथको लागि दांवा धेरै उच्च छ । अफ्रिका र नजिकबाट हेरिरहेका विकासशील राष्ट्रहरुका लागि, भारतको कथाले प्रेरणा र सावधानी दुवै प्रदान गर्दछ । यसको कूटनीतिक कौशल, सुधार प्लेबुक, उत्पादन प्रोत्साहन, र रणनीतिक विदेशी प्रत्यक्ष लगानी नीतिहरुले एकप्रतिकृति योग्य मोडेल प्रदान गर्दछ ।

स्पष्ट रुपमा, प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको नेतृत्वमा भारतले “ समर्पणद्धारा पुनस्र्थापना” को आर्दश बुझेको छ, जसले भारतलाई शक्ति सन्तुलन व्यवस्थापन गर्न सक्षम भएको देखेकोछ, जुन यसको मूलमा राष्ट्रिय हित र राजनीतिक इच्छा शक्ति रहेको छ ।

अवश्य पनि भारतले नेतृत्वदायी भूमिका निर्वाह गरे पनि, ब्रिक्सको आन्तरिक विभाजनलाई पुल बनाउने र वास्तविक एकता कायम गर्ने क्षमताको बारेमा शँका कायमै छ ।

पर्यवेक्षकहरुले सतर्क गराएका छन् कि अर्थपूर्ण एकताको सम्भावना सबैभन्दा राम्रो अवस्थामा अस्पष्ट नै रहन्छ । यद्यपि, आगामी वर्षहरुमा भारत विश्वव्यापी आर्थिक कथाहरुमा प्रभुत्व जमाउन तत्पर रहेकोले, बढ्दो रुपमा विभाजित साझेदारीहरु बीच सहकार्यलाई बढावा दिन आफ्नो बढ्दो प्रभाव प्रयोग गर्नु बाहेक यसको अर्को विकल्प नहुन सक्छ ।

यो चुनौती एक निर्णायक क्षणमा आएको छ । भूराजनीतिक उथलपुथल र परम्पराथत शक्ति केन्द्रहरुमा कमजोर नेतृत्वले चिनिएको दशकमा, आन्तरिक संकट र बाह दबाबहरु मार्फत ब्रिक्सलाई मार्गदर्शन गर्ने भारतको क्षमता परिवर्तनकारी साबित हुन सक्छ ।

ब्लकको भविष्य र सम्भवतः भारतको आफ्नै विश्वव्यापी स्थिति यसले आर्थिक गतिलाई कूटनीतिक सफलतामा कत्तिको प्रभावकारी रुपमा अनुवाद गर्छ भन्ने कुरामा निर्भर गर्नेछ । यो चुनौती एक निर्णायक क्षणमा आएको छ ।

भूराजनीतिक उथलपुथल र परम्पराथत शक्ति केन्द्रहरुमा कमजोर नेतृत्वले चिनिएको दशकमा, आन्तरिक संकट र बाह दबाबहरु मार्फत ब्रिक्सलाई मार्गदर्शन गर्ने भारतको क्षमता परिवर्तनकारी साबित हुन सक्छ ।

ब्लकको भविष्य र सम्भवतः भारतको आफ्नै विश्वव्यापी स्थिति यसले आर्थिक गतिलाई कूटनीतिक सफलतामा कत्तिको प्रभावकारी रुपमा अनुवाद गर्छ भन्ने कुरामा निर्भर गर्नेछ ।

भारतले २०२६ मा ब्रिक्सको नेतृत्व सम्हमल्ने तयारी गरिरहेको बेला, यसको सफलता केवल वृद्धि मापनद्धारा मात्र नभई एकतावद्ध हुने क्षमताद्धारा मापन गरिनेछ ।

ब्लकले व्यावहारिकता साथ आफ्नो विभाजनको सामना गर्नुपर्छ, र अतुलनीय वृद्धि प्रक्षेपणहरुले सुसज्जित भारत यो नयाँ युगको नेतृत्व गर्न विशिष्ट रुपमा अवस्थित छ ।

आगामी महिनाहरुले ब्रिक्सले प्रतीकात्मक इशाराहरु भन्दा पनि कार्ययोग्य एजेन्डाहरु वरिपरि एकतावद्ध हुन सक्छ कि सक्दैन भनेर परीक्षण गर्नेछ ।  अन्ततः महत्वपूर्ण प्रश्न यो छः के भारले आफ्नो आर्थिक शक्ति र कूटनीतिक क्षमता प्रयोग गरेर ब्रिक्सलाई एकताबद्ध गर्न र विश्वव्यापी प्रभाव बढाउन सक्छ रु