हालै एक चिनियाँ पुरुषले नाबालिग नेपाली केटीसँग विवाह गर्ने हालैको असफल प्रयास, साथै अल्पसंख्यक पाकिस्तानी क्रिश्चियन केटीहरूलाई नक्कली विवाहको रूपमा बेच्ने हताश प्रयासले चीनमा बढ्दो लैङ्गिक असन्तुलनलाई प्रकाश पार्छ ।

बेइजिङले यस खतरालाई नियन्त्रण गर्ने उपायहरुको बारेमा ठुला दाबी गरे पनि चीनमा दुलहीको बढ्दो मागले मागले नेपाल र पाकिस्तानबाट युवतीहरुको सिमापार विवाहमा बेचबिखनलाई बढावा दिइरहेको छ ।

बेचबिखन, सामाजिक कलंक र हिंसा, र भिसा र नियामक खाडलहरू लुकाउन व्यवस्थित विवाहको प्रयोग गर्ने जस्ता कमजोरीहरुले मानवीय परिणामहरूलाई गहिरो बनाउँदैछन ।दशकौंदेखि छोराको रुचि र एक–बच्चा नीतिको परिणामस्वरुप देशमा पुरुषहरुको संख्या अत्यधिक भएकोले योग्य चिनियाँ अविवाहितहरुको ठुलो अनुपातले दुलही पाउन सकेको छैन ।

यसबाहेक, चिनियाँ महिलाहरूमा बढ्दो अनिच्छा, ‘कैली’ अभ्याससँग सम्बन्धित उच्च दुलही सम्बन्धित उच्च दुलही मूल्य, र राम्रो रोजगारीका अवसरहरूका कारण विवाहमा कम निर्भरताले अन्य देशहरूबाट दुलहीको माग बढाएको छ।

नेपाल र पाकिस्तानका युवतीहरू विशेष गरी यी दक्षिण एशियाली देशहरूमा गरिबी, शिक्षाको अभाव र सामाजिक सीमान्तीकरणका कारण चिनियाँ पुरुषहरूसँग विवाह गर्न धोखाधडी छल र जबरजस्तीको सिकार हुन्छन ।

एक महिना अघि, नेपालमा विवाहको लागि न्यूनतम उमेर २० वर्ष भएकोले नेपालमा प्रहरीले १८ वर्षीया युवतीको चिनियाँ पुरुषसँगको विवाह रोकेको थियो ।

यस्ता विवाहहरू चिनियाँ सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्महरू मार्फत सञ्चालन हुने बिचौलिया र दलालहरूको व्यापक सञ्जाल मार्फत व्यवस्थित गरिन्छन् जसले गरिब नेपाली केटीहरूलाई पैसा र राम्रो जीवनको सम्भावनाको आश्वासन दिएर लोभ्याउँछन् ।

चिनियाँ विज्ञापनहरूले वीचैट, वीबो र रेडनोट जस्ता सामाजिक सञ्जाल एपहरूमा नेपाली केटीहरूलाई प्रस्ताव गर्छन्, जहाँ बोली लगाइन्छ। चिनियाँ अविवाहितहरुलाई १५ लाख रुपैयाँ दिएर नेपाली दुलही ल्याउने प्रस्ताव गरिन्छ, जबकि पीडितहरूलाई नगद प्रस्ताव र चीनमा विलासी जीवनको सम्भावनाको प्रलोभनमा पारिन्छ।

मानव बेचबिखन विरुद्धकोब्युरोका अधिकारी ईश्वर बाबु कार्कीले भने ।“पहिले धेरैजसो महिलाहरूलाई कम्बोडिया र भियतनामबाट चीनमा बेचबिखन गरिन्थ्यो, तर अब उनीहरूले नियमहरू कडा पारेका छन्। त्यसैले अब तस्करहरूले नेपाल र पाकिस्तान जस्ता देशहरूलाई लक्षित गरिरहेका छन्।

एजेन्टहरूले परिवारहरूलाई आफ्ना छोरीहरूले चीनमा विलासी जीवन बिताउनेछन् भनेर विश्वस्त पार्न सक्षम छन्।” अनलाइन विज्ञापनहरूमा चिन्ता व्यक्त गर्दै, बेइजिङस्थित द अरनिको प्रोजेक्टकी सह–संस्थापक अनिका राजभण्डारीले भनिन्, “मैले पुरुषहरूले नेपालमा बजार जस्तै पार्टनर खोज्ने बारेमा खुलेआम सोधपुछ गरेको देखेको छु। “नेपाली केटीहरूलाई वस्तुको रुपमा व्यवहार गरिएको हेर्नु गहिरो पीडादायी छ ।”

पाकिस्तानमा दुलही बेचबिखन झनै खराव र विचलित पार्ने छ, किनकि स्थानीय अधिकारीहरू यस कुकर्ममा संलग्न भएको पाइएको छ। विवाहको आडमा ६२९ गरिब केटीहरू र महिलाहरूलाई चीनमा बेचिएको पाइएपछि देश हल्लायो।

यी बेचबिखन गरिएका महिलाहरू प्रायः घरेलु हिंसा, जबरजस्ती गर्भधारण समर्थनकोअभावका कारण पीडितले विरोध गर्न वा चीनबाट भाग्न सक्दैनन् । पाकिस्तानमा बेल्ट रोड इनिसिएटिभ (बीआरआई) परियोजनाहरूको निर्माणमा संलग्न चिनियाँ कामदारहरूले प्रायः अल्पसंख्यक क्रिश्चियन महिलाहरूलाई निशाना बनाउँछन । बेइजिङसँगको सम्बन्ध बिग्रने डरले इस्लामाबादले गम्भीर मानवअधिकार उल्लङ्घनहरु प्रति आँखा चिम्लेको छ ।

“दुबै देशका अधिकारीहरूले कुनै चासो नदेखाई महिलाहरूलाई यसरी व्यवहार गर्नु भयानक छ। र यो यति ठूलो मात्रामा भइरहेको छ भन्ने कुरा अचम्मलाग्दो छ,” एम्नेस्टी इन्टरनेशनलका तत्कालीन अभियान निर्देशक ओमर वारियाचले भने। ह्युमन राइट्स वाच (एचआरडब्ल्यू) ले अन्तर–राष्ट्रिय विवाहको दलाली गरेर अवैध नाफा कमाइएको बताएको छ।

“पाकिस्तान र चीन दुवैले चीनमा पाकिस्तानी महिला र केटीहरू यौन दासत्वको जोखिममा छन् भन्ने बढ्दो प्रमाणलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्छ र दुलही बेचबिखन अन्त्य गर्न प्रभावकारी कदम चाल्नुपर्छ।” यसलेले भन्यो । यद्यपि, चीनले रिपोर्टहरूलाई अस्वीकार गर्ने छनौट गर्यो।

रोचक कुरा के छ भने, पर्यटक भिसामा चीनमा बेचबिखन गरिएका महिलाहरूको तथ्याङ्क आधिकारिक रेकर्डबाट गायब हुन्छन्। तैपनि, नेपाली अधिकारीहरूले नेपालमा चिनियाँ पुरुषहरूसँग विवाह गरेपछि चीनमा बेचबिखन गरिएका नेपाली महिलाहरूको ४१ वटा घटनालाई रोक्न सफल भए, यद्यपी उनीहरूलाई डर छ कि पीडितहरूको समग्र संख्या अनुमान गरिएको भन्दा धेरै बढी छ। पाकिस्तानमा पनि उस्तै अवस्था छ।

अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार पाकिस्तान सरकारले बेचबिखन उन्मूलनका लागि न्यूनतम मापदण्डहरु पुरा गर्न मात्र असफल भएन तर यसलाई प्रोत्साहन पनि गर्यो ।

तस्करहरूले गरिब क्रिश्चियन समुदायहरूलाई लक्षित गर्छन् र महिला र केटीहरूलाई व्यवस्थित विवाहको लागि जनवादी गणतन्त्र चीन (पीआरसी) पठाउँछन्। पीआरसीमा आइपुगेपछि, सयौं पाकिस्तानी महिलाहरूले आफ्ना ‘पतिहरूले’ उनीहरूलाई व्यावसायिक यौन सम्बन्धमा बाध्य पारेको रिपोर्ट गरे ,’ यसले आफ्नो वार्षिक प्रतिवेदनमा भन्यो।

“पाँचौं वर्षसम्म, सरकारले बेचबिखन अपराधमा आधिकारीक संलग्नताको विश्वसनीय रिपोर्टहरु विरुद्ध प्रयाप्त कारबाही गरेन,जसले दण्डहीनताको संस्कृति सिर्जना गर्न जारी राख्यो र बेचबिखन विरोधी प्रयासहरुलाई पनि रोक लगायो ।”