citizens life insurance long ad
stcnepal long ad
Himalayan bank
national life

संस्कृत भाषाको महत्त्व

Prabhu Insurance Long Ad
himalayan Everest Insurance long ad

भाषा विचार विनिमयको एक महत्त्वपूर्ण साधन हो । भाषा मानव जीवनको प्रमुख आधार हो । भाषा विना मानिस पशु समान हुन्छ । भाषा नै शिक्षा एवम् ज्ञानको प्रमुख आधार हो । भाषाको कारणले नै मानिस संसारको सबैभन्दा सर्वश्रेष्ठ प्राणी बनेको छ । भाषाको विस्तार एवम् विकास नै मानिसको आफ्नो विकास हो ।

भाषाको कारणले नै मानिसले आफ्नो पूर्वजहरूको भाव, विचार एवम् अनुभवहरूलाई सुरक्षित राख्न सफल भएको छ । समाजिक ज्ञान र सामाजिक एकता भाषाकै कारणले सुरक्षित छ । भाषा धेरै प्रकारका छन् । विशेषतः यहाँ संस्कृत भाषाको महत्त्व र आवश्यकतालाई देखाउन खोजिएको छ ।

संस्कृत शब्द सम्+ कृ+ क्त प्रत्यय  लागेर यस शब्दको निर्माण भएको छ । सम्को अर्थ उत्कृष्टता हुन्छ । संस्कृत शब्द आफैमा अर्थपूर्ण छ । त्यसैले यसलाई सबै भाषाहरूको राजा अर्थात् उत्कृष्ट भाषाको रुपमा चिनिन्छ । संस्कृत भाषा इतिहासकै सबैभन्दा प्राचीन भाषाको रुपमा परिचित छ । सबै भाषाहरूको जननी भाषा पनि हो । ज्ञान, विज्ञान र साहित्यको विशाल भण्डार रहेको उच्च बौद्धिक र परिष्कृत संस्कृत भाषा प्राचीन समयमा बोलिचालीको लोकभाषा पनि हो ।

संस्कृत भाषा इतिहासकै सबैभन्दा प्राचीन भाषाको रुपमा परिचित छ । सबै भाषाहरूको जननी भाषा पनि हो ।

यसै कारणले विश्वमा आफ्नो छुट्टै अस्तित्त्व स्थापित रहेको छ । यस भाषाको क्षेत्र विशाल छ । देवभाषाको दर्जा दिइएको संस्कृत भाषा आफैमा पूर्णरुपले सक्षम छ । सबैभन्दा रोचक कुरा के छ भने संस्कृत भाषा देश, काल र परिस्थिति अनुरुप बदलिदैन जस्तो छ त्यस्तै रुपमा प्रयोग र उच्चारण हुन्छ । अरुभाषा जस्तो देश, काल र परिस्थिति अनुसार शब्दहरू लुप्त हुँदैनन् ।

संस्कृत भाषा भाषा मात्रै होइन संस्कार र सामाजिक आदर्शको निर्मल दर्पण हो । सर्वे भवन्तु सुखिनः, वसुधैव कुटुम्बकम्, मातृदेवो भव, पितृदेवो भव, आचार्यदेवो भव, अतिथिदेवो भव, अहिंसा परमो धर्मः, आचारः परमो धर्मः आदि अमूल्य उपदेशहरू छन् ।

वैदिककाल देखि आजसम्म संस्कृत वाङ्मयको धारा अविछिन्न गतिले प्रवाहित भइरहेको छ । आधुनिकयुगमा आङ्गल ( अङ्ग्रेजी) भाषाको प्रभुत्वको समक्ष पनि संस्कृत भाषाको मह र दिव्यता दिन प्रतिदिन बड्दै गइरहेको छ । संस्कृत भाषाको विविध आयाम र प्रकार छन् । संस्कृत भाषा जति महत्त्वपूर्ण छ त्यति नै व्यापक र गम्भीर छ ।

संस्कृत भाषाले सुरुदेखि आजसम्म आफ्नो अपनत्व कायम गरेको छ संस्कृत भाषाको महत्त्व लाई बुझेर नै संस्कृत भाषाका लागि विदेशीहरू मरिहत्ते गर्छन् । यसबाट संस्कृत भाषाको महानता प्रष्ट हुन्छ । संस्कृत भाषाको तह धेरै तलदेखि अति उच्चतम तहसम्म विभक्त छ ।

संस्कृत भाषा कुनै परिधिमा बाँधिएको भाषा होइन, यसको विशालता,महानता एवम् दौड अनन्तसम्म छ । भाषाविना सृष्टि अपुरो र संसारका मानिस असहाय बन्न पुग्छन् । त्यसैले संसारको व्यवहार चलाउन र प्रत्येक जीवनलाई समुज्ज्वल बनाउन भाषा अपरिहार्य छ ।

आध्यात्मिक साहित्य सबै संस्कृत भाषामा छ । आध्यात्मिक सिद्धान्तलाई प्रचारप्रसार गर्नको लागि आविष्कृत भएको हो । अध्यात्मलाई बुझ्न सर्वप्रर्थम संस्कृत भाषालाई बुझ्नुपर्छ । अध्यात्ममा पूरा मनोविज्ञान लुकेको छ । मानिसलाई सही मार्गदर्शन गर्ने एउटै मार्गदर्शक भनेको अध्यात्म हो । चेतनाको उत्कृष्ट मुहान अध्यात्म हो । अध्यात्मको उत्घोस छ कि अहम् मा बस्नुहुन्छ भने तपाई अस्वस्थ्य हुनुहुन्छ । तपाई स्वस्थ्य हुन अहम् बाट गिर्नुपर्छ र समर्पण चाहिन्छ ।

मानिसले आफूलाई सभ्य, सुसंस्कृत र असल व्यक्ति ठहर गर्न पनि संस्कृत शिक्षा नै आवश्यकता रहेको छ । नैतिकवान्, मर्यादित, कर्तव्यवान्, आदर्शवान्, स्वास्थ्य जीवन जिउने उपाय, इतिहास सम्बन्धि ज्ञान हासिल गर्न, धर्म, कर्म, साहित्य, कला, वैज्ञानिक, प्रविधि लगायतका विभिन्न महत्त्वपूर्ण ज्ञानहरू प्राप्त गर्नको लागि पनि संस्कृत शिक्षाको अध्यायन र अनुसन्धान गर्नुपर्ने हुन्छ ।

नासाले समेत संस्कृतको खोजमा लागेको कुरा त पुरानो भइसक्यो । यति सम्म कि सूर्यको किरणबाट आउने अनडिसेवल आवाजहरू नै ओम् हो जुन संस्कृतकै मूल मन्त्र हो भनेर प्रमाणित गरिसक्यो ।
संसार परिर्वतनशील छ, जो हामी देखिरहेकै छौँ ।

समयानुसार संसारका संरचना र नीति, नियम सबै परिवर्तन, परिमार्जन हुँदै कोल्टे फेर्दै गएको देखिन्छ तर संस्कृत भाषाको दौड अघि बढ्दै गए पनि पूर्ण रूपमा भाषा अलि धिमा गतिमा अघि बढेको पाइन्छ । वर्तमान परिप्रेक्ष्यमा शिक्षामा आएको आधुनिकीकरणले संस्कृत भाषालाई धरापमा पारेको छ । विश्वमा प्रचलित भाषाहरूमध्ये सबैभन्दा प्राचीन श्रेष्ठ, सरल, सव्य संस्कृत भाषा हो । संस्कृत भाषा आफैमा वैज्ञानिक,दिव्य एवम् समृद्ध भाषा हो ।

हामीलाई संस्कृतको जति ज्ञान प्राप्त हुनुपर्ने त्यति ज्ञान प्राप्त हुन सकेको छैन । भाषाको क्षेत्रमा आमूल परिवर्तन आउनुपर्ने आएको देखिँदैन । तसर्थ भाषालाई विश्वमा प्रचारप्रसार गर्नु अत्यन्त आवश्यक छ ।

himalayan life insurance
igi long