डिसेम्बर २००१ मा विश्वव्यापार संगठनमा चीनको प्रवेशलाई अन्तिम रुप दिँदा, विदेशी वित्तीय संस्थाहरुलाई दिइएको प्रतिज्ञा क्रमिक अर्थपूर्ण एकिकरणको थियो । भौगोलिक प्रतिबन्धहरु हटाइनेछ, रेन्मिन्बी व्यवसायलाई अनुमति दिइनेछ, र विश्वको दोस्रो ठुलो अर्थतन्त्र साँच्चै प्रतिस्पर्धात्मक बैंकिङ बजार बन्नेछ ।

दुई दशकभन्दा बढी समय बितिसक्दा पनि,त्यो प्रतिज्ञालाई नजिकबाट पढ्न आवश्यक छ, किनभने चीनको बैंकिङ  क्षेत्र औपचारिक अर्थमा बन्द रहेको छैन, तर दैनिक सञ्चालनलाई नियन्त्रण गर्ने संरचनात्मक अवस्थाहरुले सहभागिता वास्तवमा कस्तो देखिन्छ भनेर चुपचाप आकार दिएको छ ।

एक उपस्थिति जुन स्केलमा अनुवाद गरिएको छैन । विदेशी बैंकहरु दशकौंदेखि चीनमा छन, र केही अवस्थामा एक शताब्दीभन्दा बढी समयदेखि । तैपनि बैंकिङ  प्रणालीमा उनीहरुको हिस्सा सीमान्त नै छ । आज पनि विदेशी बैंकहरुले कुल बैंकिङ सम्पत्तिको समनो भाग मात्र ओगटेका छन, जुन ५ प्रतिशतको आसपास छ । विदेशी बैंकहरुलाई काम गर्न अनुमति दिइएको छ।

तर तिनीहरुको वृद्धि गर्ने क्षमतासमयसँगै जम्मा हुने दैनिक नियामक र वित्तीय अवरोधहरुको सेटद्धारा आकारित हुन्छ ।  विदेश बैंकहरुको दैनिक कार्य तीन संस्थाहरुद्धारा अनुगमन गरिन्टः पिपुल्स बैंक अफ चाइना, राष्ट्रिय वित्तीय नियामन प्रशासन, र विदेशी म्द्रा राज्य प्रशासन । यसको अर्थ विदेशी बैंकले एउटै नियामकसँग व्यवहार गरिरहेका छैन, तर एकै समयमा धेरै अधिकारीहरुसँग काम गरिरहेको छ ।

ऋण दिने, विदेशी म्द्रा लेनदेन, र  अनुपालन रिपोर्टिङ जस्ता नियमित गतिविधिहरु ओभरल्यापिङ निरीक्षण अन्तर्गत पर्छन । सांघाई वा बेइजिङमा सञ्चालन हुने विदेशी बैंकले नियामकहरुसँग नियमित सम्पर्कमा रहने अपेक्षा गरिन्छ, प्रायः एक भन्दा बढी अधिकारीहरुबाट समानान्तर आवश्यकताहरुको जवाफ दिँदै ।

यस वातावरणको सबैभन्दा ठोस सूचकहरु मध्ये एक आवश्यक रिपोर्टिङको मात्रा हो । चीनमा विदेशी बैंकहरुले प्रत्येक वर्ष लगभग एक हजार रिपोर्टहरु पेश गर्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

यी वार्षिक खुलासाहरुमा सीमित छैननर तर दैनिक, साप्ताहिक, पाक्षिक, मासिक, अर्ध–वार्षिक र वार्षिक सबमिशनहरु समावेश छन । विदेशी बैंकमा अनुपालन टोलीको लागि एक सामान्य हप्तामा एकै समयमा धेरै फाइलिङहरु तयार गर्नु समावेश छ ।

दैनिक तरलता र लेनदेन रिर्पोर्टहरु साप्ताहिक सारांश र मासिक विवरणहरुसँगै हुन सक्छन् । एकै समयमा, बैंकहरुले अर्ध–वार्षिक सबमिशनहरुको लागि समयसीमा ट्रयाक राख्नुपर्छ, जसको लागि थप विस्तृत कागजातहरु आवश्यक पर्दछ ।

यी सबमिशनहरुमा ढिलाई वा त्रुटिहरुलाई हल्का रुपमा व्यवहार गरिँदैन । छुटेको समयसीमाले पनि मौद्रिक जरिवाना आकर्षित गर्न सक्छ । यसको मतलब अनुपालन भनेको नियामक मापदण्डहरु पुरा गर्ने बारे मात्र होइन् तर समयमै तिनीहरुलाई पुरा गर्ने बारे हो ।

समीकरणको वित्तीय पक्षले दबाबको अर्को तह थप्छ । चीनका विदेशी बैंकहरुले चिनियाँ सरकारलाई लगभग १८ प्रतिशत कर तिर्छन, साथै उनीहरुले कमाउने ब्याजमा ६ प्रतिशत मूल्य अभिवृद्धि कर पनि तिर्छन । ब्याज आम्दानी बैंकिङको मूल हो ।

जब बैंकले पैसा उधारो दिन्छ, त्यो ऋणमा कमाएको मार्जिन यसको नाफाको प्राथमिक स्रोत हो । यस आम्दानीमा सिधै भ्याट लागु गर्नुको अर्थ करले मुख्य व्यावसायिक गतिविधिमा नै कटौति गर्छ । घरेलु प्रतिस्पर्धीहरुको तुलनामा सानो स्तरमा सञ्चालन हुने विदेशी बैंकको लागि, यसको उल्लेखनीय प्रभाव छ ।  मार्जिनहरु कडा हुन्छन, र ऋण विस्तार गर्ने वा प्रतिस्पर्धी दरहरु प्रस्ताव गर्ने ठाउँ कम हुन्छ ।

नियामक लागत र कर बोझहरु छुट्टाछुट्टै सञ्चालन हुँदैनन् । सँगै, तिनीहरुले विदेशी बैंकले  वास्तविक रुपमा कति कमाउन र पुनः लगानी गर्न सक्छ भनेर आकार दिन्छन ।  सायद सबैभन्दा महत्वपूर्ण बाधा नाफा आर्जन गरेपछि आउँछ । विदेशी बैंकहरुलाई ब्याज आम्दानीबाट कमाएको नाफा विदेशमा स्थानान्तरण गर्न स्वतन्त्र रुपमा अनुमति छैन ।

बरु, उनीहरुले ती आम्दानीलाई चीन भित्रै राख्ने र पुनः लगानी गर्ने अपेक्षा गरिन्छ ।  यसले विदेशी बजारमा सञ्चालनको आधारभूत तर्कलाई परिवर्तन गर्छ । सामान्यता, बहुराष्ट्रिय बैंकहरुले सीमापार पूँजी सार्न सक्ने क्षमताको साथ स्थानीय लगानी सन्तुलनमा राख्छन । चीनमा,त्यो सन्तुलन सीमित छ । कर तिरिसकेपछि पनि, नाफालाई मूख्यालयमा फिर्ता सार्ने क्षमता प्रतिबन्धित छ ।

व्यवहारिक रुपमा, यसको अर्थ यो हो कि विदेशी बैंकले चीनमा आम्दानी उत्पन्न गर्न सक्छ तर त्यो आम्दानी अन्ततः कसरी प्रयोग गरिन्छ भन्ने कुरामा सीमित नियन्त्रण हुन्छ । कोष प्रणाली भित्र रहन्छ, प्राय रोजाइको सट्टा आवश्यकता अनुसार । व्यक्तिगत रुपमा लिँदै यी मध्ये कुनै पनि अवस्था प्रमुख अन्तर्राष्ट्रिय बैंकलाई रोक्न पर्याप्त हुँदैन । धेरै देशहरुमा नियामकहरु, बारम्बार रिपोर्टिङ, कर, र पूँजी नियन्त्रणहरु फरक–फरक रुपमा अवस्थित छन् ।

एउटा प्रणाली जसले उपस्थितिलाई अनुमति दिन्छ तर विस्तारलाई सीमित गर्छ

दैनिक कामकाजमा यी कारकहरु कसरी एकसाथ आउँछन् भन्ने कुराले चिनियाँ मुद्दालाई फरक बनाउँछ । चीनको एउटा विदेशी बैंक निरन्तर नियामकहरुसँग संलग्न छ, भारी रिपोर्टिङ तालिका व्यवस्थापन गर्दै,कर संरचना अन्तर्गत सञ्चालन भइरहेको छ जसले यसको आयको मुख्य स्रोतलाई असर गर्छ, र यसले आफ्नो नाफा कसरी प्रयोग गर्न सक्छ भन्ने सीमा भित्र काम गरिरहेको छ ।

सबै क्षेत्रहरुमा विरुतार गर्नुको सट्टा, विदेशी बैंकहरुले कुशलतापूर्वक सञ्चालन गर्न सक्ने विशिष्ट क्षेत्रहरुमा ध्यान केन्द्रित गर्छन् । व्यापार वित्त, सीमापार सेवाहरु, र बहुराष्ट्रिय ग्राहकहरुसँग काम गर्नु प्राथमिकता बन्छ । खुद्रा बैंकिङ र ठुलो मात्रामा घरेलु ऋण, जसलाई गहिरो एकीकरण र स्केल आवश्यक गर्दछ, यी अवस्थाहरुमा कम आकर्षक छन ।

चीनको बैंकिङ प्रणाली विदेशी सहभागिताको लागि बन्द छैन । विदेशी बैंकहरु उपस्थित छन, इजाजतपत्र प्राप्त छन् र सक्रिय छन् । यद्यपी  तिनीहरुले सञ्चालन गर्ने संरचनाले उनीहरुले कति हदसम्म विस्तार  गर्न सक्छन् भन्ने कुरामा स्पष्ट सीमा तोकेको छ ।

दशकौंको पहुँचको बावजुद, विदेशी बैंकहरु प्रणालीको सानो भाग नै रहेका छन् । तिनीहरुको भूमिका वृद्धिद्धारा कम र अनुकूलनद्धारा बढी परिभाषित गरिएको छ । यो कुनै एकल नीतिगत निर्णयको परिणाम होइन । यो त्यस्तो वातावरणको उत्पादन हो जहाँ नियमन,कर र पूँजी नियन्त्रणहरुले  सम्भव हुने कुरालाई आकार दिने तरिकाले अन्तक्रिया गर्छन् ।

चीनमा विदेशी बैंकहरुको सञ्चालन लागतले बैंकहरुले स्रोतहरु कसरी बाँडफाँड गर्छन, उनीहरुले कहाँ प्रतिस्पर्धा गर्ने छनौट गर्छन् र बजारमा दीर्घकालीन उपस्थितिलाई कसरी हेर्छन् भन्ने कुरालाई असर गर्छ ।

मूल अपेक्षा यो थियो कि क्षेत्र खोल्दा समयसँगै गहिरो सहभागिता हुनेछ । यसको सट्टामा संलग्नताको सीमित रुप देखा परेको छ, जहाँ विदेशी बैंकहरु प्रणालीको हिस्सा रहन्छन् तर स्पष्ट रुपमा परिभाषित सीमा भित्र ।