संयुक्त राज्य अमेरिकाले लामो समयदेखि आजका धेरै विकसित अर्थतन्त्रहरूको औद्योगिक र आर्थिक उदयलाई आकार दिन केन्द्रीय, परिवर्तनकारी भूमिका खेल्दै छ, प्रायः प्रत्यक्ष सहायता, रणनीतिक नीतिहरू, बजार पहुँच, र लगानी प्रोत्साहनहरू मार्फत।

दोस्रो विश्वयुद्ध पछि, मार्शल योजनाले युद्धले क्षतिग्रस्त पश्चिमी युरोपको पुनर्निर्माणमा अरबौँ लगानी गर्यो , जसले गर्दा युद्धमा रहेका विभाजित राष्ट्रहरुलाई पुनस्थापित हुन, आर्थिक रूपमा एकीकृत हुन र अन्ततः युरो र शेन्जेन भिसा क्षेत्र जस्ता साझा प्रणालीहरु सहित युरोपेली सङ्घ गठन गर्न सक्षम बनायो ।

एसियामा, जनरल डगलस म्याकआर्थरको नेतृत्वमा अमेरिकी कब्जा र पुनर्निर्माण प्रयासहरूले जापानलाई इतिहासको सबैभन्दा छिटो औद्योगिक पुनरुथान हासिल गर्न मद्दत गर्यो, जसले गर्दा यो एक पुस्ता भित्र आर्थिक शक्ति गृहमा परिणत भयो । समान अमेरिकी गठबन्धन, प्रविधि स्थानान्तरण, र खुला बजारले एसियाली बाघहरू : दक्षिण कोरिया, ताइवान, सिंगापुर, र हङकङ, र  चीनका द्रुत आरोहणलाई प्रेरित गर्यो ।

चीनको आधुनिकीकरणले अमेरिकी संलग्नताको समानान्तर बाटो पछ्यायो। १९७० र १९८० को दशकको अन्त्यतिर, देङ सियाओपिङको æसुधार र खुलापनÆ रणनीति, जुन उनको प्रसिद्ध व्यावहारिक टिप्पणीमा कैद गरिएको थियोः ‘बिरालो कालो होस् वा सेतो, यसले मुसा समात्दासम्म फरक पर्दैन’ ले अमेरिकी पुँजी, प्रविधि र उत्पादनलाई आकर्षित गर्यो।

राष्ट्रपति जिमी कार्टर र रोनाल्ड रेगनले अमेरिकी फर्महरूलाई चीनमा उत्पादन अफशोर गर्न प्रोत्साहित गर्ने नीतिहरूलाई समर्थन गरे, जसमा कम लागत र बजार पहुँचको बदलामा घरमै  कारखाना बन्द गर्ने समावेश थियो। यो औद्योगीकरणले चीनको विकासलाई  एक विशाल उत्पादनशील मुलुकमा रुपान्तरण गर्यो तर अमेरिकाको औद्योगिक आधारलाई क्षय गर्यो, मध्यम वर्गलाई खोक्रो बनायो र चिनियाँ आपूर्ति शृङ्खलाहरुमा भारी निर्भरता सिर्जना गर्यो ।

दशकौं पछि, भूराजनीतिक परिवर्तन व्यापार तनाव र आपूर्ति शृङ्खला जोखिमहरुले उल्टो दिशा लिएका छन । डोनाल्ड ट्रम्प ह्वाइट हाउसमा फर्किएपछि र æमेक अमेरिका ग्रेट अगेनÆ को समर्थक बनेपछि, धेरैले हालका अमेरिकी नीतिहरुलाई पुनः स्रोतिकरण, æमित्र–साझेदारीÆ र चीनबाट टाढा विविधीकरणलाई प्रवर्द्धन गरेर रेगन–युगको द्दष्टिकोणका पक्षहरुलाई उल्टाउने प्रयासको रुपमा हेर्छन ।

यसले प्रमुख अमेरिकी कम्पनीहरूको भारत जस्ता विकल्पहरूतर्फ ध्यान केन्द्रित गरेको छ, जुन विश्वको सबैभन्दा ठूलो जनसङ्ख्या र विशाल , युवा कार्यबलको साथ  उच्च–मूल्य उत्पादन कब्जा गर्न आफ्नो जनसाङ्ख्यिक, सरकारी प्रोत्साहन र रणनीतिक पङ्क्तिबद्धताको उपयोग गरिरहेको  छ।

एउटा उल्लेखनिय उदाहरण एप्पलको आईफोन उत्पादनको आक्रामक विविधीकरण हो। २०२५ मा, कम्पनीले भारतमा लगभग ५ करोड ५० लाख आईफोनहरू भेला गर्यो, जुन अघिल्लो वर्षको ३ करोड ६० लाख भन्दा ५३% ले वृद्धि हो, जसको अर्थ  विश्वव्यापी रुपमा सबै आईफोनहरूको लगभग चार मध्ये एक  (लगभग २५%) अब त्यहाँ उत्पादन गरिन्छ। एप्पलले देशमा आईफोन १७ प्रो र प्रो म्याक्स जस्ता  प्रिमियम मोडेलहरू सहित आफ्नो पूर्ण हालको लाइनअप भेला गर्न विस्तार गरेको छ ।

यो वृद्धिले चिनियाँ आयातमा अमेरिकी कर, भूराजनीतिक जोखिम कम गर्ने प्रयास र भारतको इन्जिनियरिङ इकोसिस्टमबाट आएको हो । यो विस्तारले उत्पादन स्थानहरुलाई विविधीकरण गरेर ट्यारिफको जोखिम कम गरेर चीनमा भारी निर्भरतासँग सम्बन्धित अन्य जोखिमहरु (जुन अझै पनि उत्पादनको अधिकांश भागमा प्रभुत्व जमाउँछ) गरेर लचिलोपन बढाउने एप्पलको प्रयासलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ। स्मार्टफोन उत्पादन केन्द्रको रूपमा भारतको उदयलाई सरकारी पहलहरुले पनि टर्बोचार्ज गरेको छ ।

विस्फोटक वृद्धि पछि मार्च २०२६ मा समाप्त भएको प्रमुख उत्पादन–लिङ्क इन्सेन्टिभ गरिएको प्रोत्साहन  (PLI) योजना,  स्मार्टफोन उत्पादनआर्थिक वर्ष २०२४–२५ मा लगभ $६०  बिलियन (R१.०२ ट्रिलियन) पुग्यो (एक दशकमा २८ गुणा वृद्धि),  निर्यात लगभग $२१.७ बिलियन  (१२७ गुणा वृद्धि),पुग्यो जसले स्मार्टफोनलाई २०२५ मा भारतको शीर्ष निर्यात  श्रेणी बनायो, व्यापक अनुमानहरूले क्यालेन्डर-वर्ष स्मार्टफोन निर्यात लगभग $३० बिलियन राखेको छ ।

गति कायम राख्न, भारतले अप्रिल २०२६ देखि नयाँ प्रोत्साहनहरू तयार गरिरहेको बताइएको छ, सम्भवतः निर्यातमा अनुदान बाँध्ने र स्थानीय कम्पोनेन्टहरूको बढी प्रयोग गर्ने ।  यी उपायहरूले एप्पल, सामसुङ र उनीहरूका आपूर्तिकर्ताहरूलाई प्रत्यक्ष फाइदा पुर्‍याउँछन्, जुन प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीको २०३० सम्ममा इलेकट्रोनिक्स उत्पादनलाई ५०० अर्ब डलर पुर्‍याउने लक्ष्यसँग मिल्दोजुल्दो छ।

उच्च–प्रविधि उत्पादन सर्वोच्तताको  लागि यो चलिरहेको लडाइँ, विशेष गरी स्मार्टफोनमा, ऐतिहासिक ढाँचाहरु प्रतिध्वनि गर्दछ जहाँ अमेरिकी प्रभावले नयाँ शक्तिहरूलाई अगाडि बढायो । घरेलु शक्तिमा नयाँ जोडको बीचमा अमेरिकाले चीनबाट विविधीकरणलाई अगाडि बढाइरहेको बेला भारतको स्केल, प्रोत्साहन र भूराजनीतिको संयोजनले यसलाई एप्पल र बाहिरको लागि विश्वव्यापी आपूर्ति शृङ्खलाहरूलाई पुनः आकार दिंदै, पहिले चीनको प्रमुखभूमिकाको कढ्दो हिस्सा दाबी गर्ने स्थितिमा राख्छ छ ।

भविष्यलाई हेर्दा, म्याककिन्से ग्लोबल इन्स्च्यिुटले जनसांख्यिकीय परिवर्तनहरुमा जनवरी २०२५ को विश्लेषण र भारतको भविष्यको विकास क्षेत्रहरुको जुन २०२५ को परीक्षण जस्ता प्रतिवेदनहरुमा विश्वव्यापी अर्थतन्त्रमा भारतको उल्लेखनीय वृद्धि हुने सम्भावनालाई जोड दिन्छ ।

विकसित अर्थतन्त्रहरूले दीर्घकालीन वृद्धिमा बाधा पुर्याउने प्रजनन क्षमतामा गिरावटको सामना गरिरहेको बेला, भारतको ठूलो कार्य बललाई उपयोग गर्ने ढोका लगभग तीन दशकसम्म खुला रहनेछ ।

शताब्दीको मध्यसम्ममा विश्वको सबैभन्दा ठुला अर्थतन्त्रहरु मध्ये एक हुन, केहि प्रक्षेपणहरुमा सम्भावित रुपमा दोस्रो ठुलोको रुपमा समावेश गर्न, भारतले प्रविधिमा द्रुत प्रगतिलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। डिजिटल पूर्वाधार, एआई, स्वचालन, र उच्च–उत्पादकता क्षेत्रहरूमा लगानी नवप्रवर्तनलाई अगाडि बढाउन, इलेकट्रोनिक्स उत्पादन जस्ता उद्योगहरूमा दक्षता बढाउन, र जनसाङ्ख्यिक फाइदाहरु साँधुरिनु अघि विश्वव्यापी प्रविधि दौडमा गति कायम राख्न आवश्यक हुनेछ।