पाकिस्तानले आफ्नो हितको रक्षा गर्न असफल भएकोमा चिनियाँ निराशा बढ्दै
चिनियाँ कामदार र परियोजनाहरुमा बढ्दो आक्रमणका बीचमा चीन पाकिस्तानप्रति चिन्तित हुँदै गइरहेको छ, यहाँसम्म कि चिनियाँ कम्युनिष्ट पार्टीको दक्षिण एसियाली देशसँगको “फलाम भ्रातृत्व” को कथामा दरारहरु देखा पर्दैछन् । र चिनियाँ राज्य कूटनीतिले अझै पनि पाकिस्तानलाई “सबै मौसम रणनीतिक सहकारी साझेदार” को रुपमा चित्रण गर्दा, चिनियाँ रिपोर्टेज र शैक्षिक विश्लेषणले देखाउँछ कि चिनियाँ नागरिकहरुको लागि सुरक्षा खतराहरु सावधानी र निराशाको स्रोत बनेका छन ।
यो बढ्दो निराशाको तत्काल स्रोत पाकिस्तानमा चिनियाँ नागरिकहरुमाथि बारम्बार हुने घातक आक्रमणहरु हुन् । मार्च २०२४ मा पाकिस्तानमा एक चिनियाँ परियोजनासँग जोडिएको सवारी साधनको काफिलमाथि आत्मघाती बम विस्फोट हुँदा पाँच चिनियाँ नागरिक सहित ६ जनाको मृत्यु भयो ।
यो एक हप्ता भित्र पाकिस्तानमा भएका तीन आतंकवादी आक्रमणहरु मध्ये एक थियो, जसले चिनियाँ हितहरु विरुद्धको हिँसा एक अलग घटना होइन तर व्यापक असुरक्षा ढाँचाको अंश हो भन्ने भावनालाई बलियो बनायो ।
चिनियाँ पाठकहरुका लागि त्यस्ता रिपोर्टहरुले द्धिपक्षीय सम्बन्धलाई अमूर्त भूराजनीतिक सफलताको कथाबाट पाकिस्तान सरकार चिनियाँ जीवनको रक्षा गर्न सक्षम छ कि छैन भन्ने ठोस प्रश्नमा परिणत गर्यो । चिनियाँ शिक्षाविद्हरुले वर्षैदेखि यस समस्याको बारेमा सतर्क गराउँदै आएका छन ।
२०२१ मा चीन–पाकिस्तानआर्थिक करिडोर (सिपिइसि) ले सामना गरिरहेको सुरक्षा जोखिम सम्बन्धी पेकिङ विश्वविद्यालयको एक पेपरले तर्क गरेको थियो कि पृथकतावादी हिंसा, धार्मिक अतिवाद र व्यापक क्षेत्रीय अनिश्चितता सबैले करिडोर परियोजनाहरुलाई प्रत्यक्ष रुपमा खतरामा पार्छन र चिनियाँ कर्मचारीहरुलाई पर्दाफास गर्छन ।
उक्त पेपरले थप्यो कि पाकिस्तानको आतंकवाद विरोधी प्रयासहरुले केही समग्र हिंसा कम गरेको भए पनि, चिनियाँ परियोजनाहरु र कर्मचारीहरुमाथि आक्रमणहरु जारी छन् र प्रायः बढी लक्षित र राजनीतिक रुपमा हानिकारक हुन्छन् ।
त्यसोभए, चिनियाँ निराशा केवल एउटा बम विस्फोटको भावनात्मक प्रतिक्रिया मात्र होइन तर धम्कीहरुको क्रमिक वृद्धिमा निर्भर गर्दछ । यसैबीच, चिनियाँ सामाजिक विज्ञान प्रतिष्ठान (सिएएसएस) ले बलुचिस्तानलाई चिनियाँ विदेशी हितका लागि सबैभन्दा खतरनाक क्षेत्रहरु मध्ये एकको रुपमा पहिचान गर्यो, जहाँ चिनियाँ चिनियाँ लक्ष्यहरुमा आक्रमणहरु अप्रत्यक्ष रुपमा पाकिस्तानी राज्यलाई दबाब दिन प्रयोग गरिन्छ ।
२००१ देखि २०२१ को दासु आक्रमणसम्म, पाकिस्तानले चिनियाँ हितहरुलाई लक्षित कम्तिमा ३२ आतंकवादी घटनाहरु देखे, जसले समस्या कति लामो समयदेखि चलिरहेको र द्दश्यमान भएको छ भनेर रेखांकित गर्यो ।
चिनियाँ विश्लेषकहरु जोड दिने कुरामा फरक भए पनि, तिनीहरु सहमत छन् कि पाकिस्तान केवल एक मूल्यवान साझेदार मात्र होइन–तर चिनियाँ उद्यमहरुका लागि केही ठुला विदेशी सुरक्षा जोखिमहरुको स्थल पनि हो ।
चिनियाँ फर्महरुले आतंकवाद मात्र होइन तर स्थानीय राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचार केन्द्र–प्रान्त तनाव, र गैर परम्परागत राजनीतिक जोखिमहरुको पनि सामना गर्छन्, जसले सिपिइसी ढाँचा अन्तर्गत परियोजनाहरुलाई जटिल बनाउँछ ।
इस्लामाबादसँग बेइजिङको बढ्दो निराशा आक्रमण पछि शोक वा क्रोधको बारेमा मात्र होइन्ः यसले थप व्यावहारिक चिन्तालाई पनि प्रतिबिम्बित गर्दछ कि चीनले एक साझेदारमा ठुलो लगानी गरिरहेको छ जसको जोखिम प्रोफाइल जिद्दी रुपमा उच्च” छ ।
त्यो चिन्ता स्वचालित रुपमा पाकिस्तानप्रति थोक शत्रुतामा अनुवाद हुँदैन । धेरै अभिजात वर्गका चिनियाँ टिप्पणीहरुले अझै पनि साझेदारीको रणनीतिक तर्कको बचाउ गर्छन् र पाकिस्तानले आतंकवाद विरोधी प्रयासमा गरेको त्यागहरुलाई जोड दिन्छन् ।
तर यो भन्न सकिन्छ कि स्वर अझसशर्त भएको छ । दक्षिण एसियाली अस्थिरतामा २०२६ को पेकिङ विश्वविद्यालयको टिप्पणीले कट्टरपन्थी तालिबानको पाकिस्तानी शाखा–तहरिक–ए–तालिबान पाकिस्तान (टिटिपी)–क्षेत्रीय सुरक्षाको लागि एक प्रमुख खतरा बनेको छ, र अतिवादीहरुले व्यापक भूराजनीतिक तनावको शोषण गरिरहेका छन ।
यसले त्यहाँ चिनियाँ चासो वरपरको वातावरणलाई धेरै नाजुक बनाउँछ । अर्को शब्दमा भन्नुपर्दा, पाकिस्तानको आन्तरिक अव्यवस्थालाई बेइजिङमा सम्बन्धको परिभाषित सीमितताहरु मध्ये एकको रुपमा बढ्दो रुपमा हेरिएको छ । यो त्यहीं हो जहाँ कथा र वास्तविक भावना बीचको खाडल सबैभन्दा बढी देखिन्छः
आधिकारिक कथनहरुले अझै पनि विशेष मित्रता र संयुक्त आतंकवाद विरोधी सहयोगको भाषा दोहोर्याउँछन्, तर एउटा कठिन वास्तविकतालाई खुलेआम स्वीकार गरिंदैछः पाकिस्तान एकै साथ चीनको सबैभन्दा नजिकको साझेदारी मध्ये एक हो र चिनियाँ नागरिकहरु र परियोजनाहरुले सबैभन्दा निरन्तर सुरक्षा खतरहरुको सामना गर्ने ठाउँहरु मध्ये एक हो ।
“फलाम दाजु” वैचारिक शब्दावली राजनीतिक रुपमा उपयोग रहन्छ, तर बारम्बार हुने हिंसाले धेरै चिनियाँ पर्यवेक्षकहरुलाई सम्बन्धलाई भावनात्मक बन्धनको रुपमा कम र जोखिम–व्यवस्थापन समस्याको रुपमा बढी पढ्न बाध्य बनाएको छ ।





















