संयुक्त राज्य अमेरिकाले बहिष्कार गरेको दक्षिण अफ्रिकामा शनिबार आयोजित शिखर सम्मेलनमा नेताहरुले चेतावनी दिएका छन कि आर्थिक संकट समाधान गर्न G20 को भूमिका भूराजनीतिक विभाजनबाट खतरामा परेको छ ।

अफ्रिकामा आयोजित पहिलो G20 शिखर सम्मेलनमा भाग लिने युरोपेली नेताहरु रुसको पक्षमा हुने सर्तहरुमा युक्रेनमा युद्ध अन्त्य गर्ने अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको एकपक्षीय योजनालाई पछाडि धकेल्न भेला भए ।

क्यानाडा र जापानसँग जारी गरिएको संयुक्त विज्ञप्तिमा उनीहरुले ट्रम्पको योजनालाई “थप काम” आवश्यक रहेको र यसका केही बुँदाहरुलाई “ईयु र नेटो सदस्यहरुको सहमति”आवश्यक पर्ने बताएका छन ।

शिखर सम्मेलनको उद्घाटनमा बोल्दै विज्ञप्तिमा हस्ताक्षरकर्ताहरु मध्ये एक, फ्रान्सेली राष्ट्रपति इमानुएल म्याक्रोनले भने “ हामी यस टेबल वरिपरि मिलेर प्रमुख संकटहरु समाधान गर्न संघर्ष गरिरहेकोछौं ।” उनले चेतावनी दिए कि, अन्तराष्ट्रिय सहयोगमा दरारहरु दिइएका छन्  “G20 एक चक्रको अन्त्यमा आउँदैछ”।

“यसमा कुनै शंका छैन, अगाडिको बाटो कठिन छ,” बेलायती प्रधानमन्त्री केयर स्टारमर–जसले विज्ञप्तिमा हस्ताक्षर पनि गरेका थिए–ले थपे“ विश्व चुनौतीहरुको सामना गर्दा आज हामीले फेरि रचनात्मक भूमिका खेल्ने तरिकाहरु खोज्नु आवश्यक छ ।”

चिनियाँ प्रधानमन्त्री ली छियाङले भने “एकपक्षीयता र संरक्षणवाद व्याप्त छ ” र“ धेरै मानिसहरु विश्वव्यापी ऐक्यबद्धतामा के भइरहेको छ भनेर सोचिरहेका छन” । तर शिखर सम्मेलनका आयोजक दक्षिण अफ्रिकी राष्ट्रपति सिरिल रामाफोसाले ट्रम्पको अनुपस्थितिलाई कम आँकलन गरे र अन्तराष्ट्रिय सहयोगका लागि G20 महत्वपूर्ण रहेको तर्क गरे “ जी २० ले बहुपक्षीयताको सान्दर्भिकताको मूल्यलाई जोड दिन्छ ।

यसले हामीले सामना गर्ने चुनौतीहरु सहयोग, सहकार्य र साझेदारी मार्फत मात्र समाधान गर्न सकिन्छ भन्ने कुरा स्वीकार गर्दछ” रामाफोसाले भने G20 मा १९ देशहरु साथै युरोपेली संघ र अफ्रिकी संघ समावेश छन, र विश्वको GDP को ८५ प्रतिशत र यसको जनसंख्याको दुई तिहाइ हिस्सा ओगटेको छ ।

युक्रेन ‘बस’ शान्ति

अमेरिकी बहिष्कारले जोहानेसबर्ग शिखर सम्मेलनलाई कमजोर बनायो र चीनका लीले राष्ट्रपति सी जिनपिङको अनुपस्थितिको सट्टा उभिए भने रुसले अन्तराष्ट्रिय फौजदारी अदालतको वारेन्ट अन्तर्गत खोजीमा रहेका राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनको सट्टा क्रेमलिनका अधिकारी म्याक्सिम आरेस्किनलाई पठाए ।

उपस्थित नेताहरुले आफ्नो बैठकको सुरुमा G20 शिखर सम्मेलन घोषणापत्र अपनाएका थिए जसमा जलवायु, ऊर्जा, ऋण दिगोपन र महत्वपूर्ण–खनिज सम्झौता समावेश थियो –साथै युक्रेन, प्रजातान्त्रिक गणतन्त्र कंगो, सुडान र “कब्जा गरिएको प्यालेस्टिनी क्षेत्र”मा “न्यायपूर्ण” शान्तिको लागि संयुक्त आव्हान गरिएको थियो ।

ट्रम्पका सहयोगी तथा अनुपस्थित राष्ट्रपति जेभियर माइलीको स्थानमा उभिएका अर्जेन्टिनाका विदेशमन्त्री पाब्लो  किर्नोले “दस्तेवाजमा केही भूराजनीतिक मुद्दाहरु कसरी तयार पारिएका छन विशेष गरी इजरायल– प्यालेस्टिनी द्धन्द्धको बारेमा आपत्ति जनाए ।

तर  रामाफोसाले भने कि त्यसले सहभागीहरुद्धारा घोषणापत्रलाई अपनाउन बाधा पुरयाएन, जसमा भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी, ब्राजिलका राष्ट्रपति लुइज इनासियो लुला दा सिल्भा र टर्कीका राष्ट्रपति रेसेप तैयप एर्दोगान पनि समावेश थिए ।

उद्घाटन समारोह सकिएपछि, स्टरमर, म्याक्रोन र जर्मन चान्सलर फ्रेडरिक मर्ज युक्रेनको लागि ट्रम्पको योजनाको बारेमा छलफल गर्न बैठकमा हतारिए र चाँडै नै युरोप, अष्ट्रेलिया, क्यानाडा र जापानका अन्य नेताहरु पनि सामेल भएको एक ईयु अधिकारीले बताए ।

बैठकपछि अष्ट्रेलिया प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानीज बाहेक सबैले एक विज्ञप्ति जारी गर्दै अमेरिकी योजनालाई केही “महत्वपूर्ण तत्वहरु” सहितको “मस्यौदा”भने तर यसमा “थप काम आवश्यक पर्नेछ” भने ।

“बल प्रयोग गरेर सिमाना परिवर्तन गर्नु हुँदैन,” उनीहरुले भने । उनीहरुले “युक्रेनको सशस्त्र सेनामा प्रस्तावित सीमितताहरुप्रति पनि चिन्तित छन, जसले युक्रेनलाई भविष्यमा आक्रमणको जोखिममा पार्नेछ” भने ।

युरोपेली परिषदका अध्यक्ष एन्टोनियो कोस्टाले १० तारिखका दिन भने कि सबै ईयु राष्ट्रका नेताहरुले सोमबार अंगालोमा युरोपेली संघ–अफ्रिकी संघ शिखर सम्मेलनको छेउमा एउटा अनुगमन बैठक गर्नेछन ।

जी २० शिखर सम्मेलनमा सहभागी धेरै स्रोतहरुले नाम न छाप्ने सर्तमा भने कि बेलायत, फ्रान्स र जर्मनीका सुरक्षा अधिकारीहरुले आइतबार स्विट्जरल्याण्डमा अमेरिक समकक्षीहरुसँग भेट गर्नेछन, जहाँ अमेरिका–युक्रेन वार्ता हुने तय भएको थियो । ट्रम्पले भनेका छन कि उनी किभले बिहिबारसम्ममा आफ्नो २८ बुँदे प्रस्ताव स्वीकार गरोस् भन्ने चाहन्छन–जसमा रुसलाई भूभाग सुम्पने र युक्रेनको सेनाको आकार घटाउने समावेश छ ।

अर्को जी २० शिखर सम्मेलन अमेरिकामा

व्यापार र जलवायु लगायतका आफ्ना प्राथमिकताहरुलाई आफ्ना नीतिहरुको विपरित भएको भन्दै संयुक्त राज्य अमेरिकाले जोहानेसबर्ग शिखर सम्मेलन बहिष्कार गरे पनि, अर्को भेलाको लागि G20 को नेतृत्व लिने उसको उद्देश्य अझै पनि थियो ।

ट्रम्पले त्यो शिखर सम्मेलन २०२६ मा आफ्नो स्वामित्वमा रहेको फ्लोरिडा गल्फ क्लबमा आयोजना गर्ने योजना बनाएका छन । वासिङ्टनले हस्तान्तरण समारोहको लागि मात्र दक्षिण अफ्रिकास्थित आफ्नो दुतावासबाट अमेरिकी चार्ज डी अफेयर्सलाई पठाउने बताएका छ ।