citizens life insurance long ad
stcnepal long ad
Himalayan bank
national life

राष्ट्र बैंकका गभर्नरको विदाइ आजै, भोलिदेखि गभर्नरको कुर्सी खाली

Prabhu Insurance Long Ad
himalayan Everest Insurance long ad

आर्थिक सञ्जाल मंगलबार, ४ चैत्र २०७६

काठमाडौ । गभर्नर डा. चिरञ्जीबि नेपाललाई आज साझँ  नेपाल राष्ट्र बैंक म्यानेजमेन्ट टिमले विदाइ गर्ने भएको छ । राष्ट्र बैंक कर्मचारीहरूले डा. नेपाललाई कार्यालय समयावधि सकिएपछि विदाइ गर्न लागेको हो । डा. नेपालले गरेको कामको समीक्षा गर्दै आज बिहान राष्ट्र बैंक सञ्चालक समिति बोर्डले उनलाई विदाइ गरिसकेको छ । डा. नेपाल आफ्नो ५ वर्षे कार्यकाल सम्पन गरेर भोलि चैत ५ गतेबाट अवकास पाउँदैछन् । गभर्नरको कार्यकाल सकिए पनि सरकारले अझै नयाँ गभर्नरको नियुक्ति अघि बढ्न सकेको छैन ।

२०७१ साल चैत ५ गते राष्ट्र बैंक प्रवेश गरेका डा.नेपालले आर्थिक वर्ष २०७२/७३ को मौद्रिक नीति मार्फत बैंक तथा वित्तीय संस्थाको पुँजी वृद्धि योजना ल्याएका थिए । उनी गभर्नर भएको एक महिना नबित्दै २०७२ वैशाख १२ मा विनाशकारी भूकम्प गयो । त्यसको केही महिनामै भारत सरकारले अघोषित नाकाबन्दी गर्यो । देश अप्ठ्यारो परिस्थितिमा पुग्दा २ प्रतिशत ब्याज मै भूकम्प पीडितलाई घर बनाउने योजना ल्याएका डा.नेपालको यो स्किमले आपत परेका जनता र सरकारलाई ठूलो राहत मिल्यो ।

२ अर्ब पुँजी भएका वाणिज्य बैंकहरू कम्तीमा पनि ८ अर्बको बने । जति बेला उनले पुँजी वृद्धिको योजना ल्याए त्यो त्यति सहज परिस्थिति थिएन । तर, अहिले उनकै यो योजनाले बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरू धनी भएका छन् । यसलाई भगर्नरको ठूलो सफलताको रुपमा लिनुपर्ने हुन्छ । यदि उनले यो स्टेप नचालेको भए अहिले पनि बैंकहरूको पुँजी डोलोमा गन्न लायक नै हुन्थ्यो । यसले बैंकहरूलाई सक्षम बनायो ।

डा. नेपालले आफ्नो ५ वर्षे गभर्नर कार्यकालमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको पुँजीवृद्धि योजनादेखि मर्जर तथा एक्युजिशन पनि पहिलो प्राथमिकता पर्यो ।  उनी राष्ट्र बैंक प्रवेश गर्दा ३० वटा वाणिज्य बैंक, ८१ वटा विकास बैंक, ५२ वटा फाइनान्स कम्पनी र ३५ वटा माइक्रोफाइनान्स गरी जम्मा एक सय ९८ वटा वित्तीय संस्था सञ्चालनमा थिए ।

उनकै कार्यकालमा अहिले ती बैंक तथा वित्रीय संस्था मर्जर तथा एक्युजिशनको माध्यमबाट एक ६३ वटामा सीमित भएका छन् । यो अवधिमा तीन वटा वाणिज्य बैंक ने घट्या भने ८१ व्टा विकास बैंक २४ वटामा सीमित भएको छ । ५२ वटा फाइनान्स कम्पनी २२ वटामा र  ३५ वटा माइक्रोफाइनान्स बढेर ९० वटा पुगेको छ ।  अहिलले ‘क’,‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ५ हजार ६ सय २१ शखामार्फत ७७ जिल्लाको स्थानीय तहमा सेवा विस्तार गरेका छन् ।

उनी गभर्नर हुँदाको महिना चैतमा नेपालको कुल अर्थतन्त्रको आकार (जीडीपी) मा ‘क’,‘ख’ र ‘ग’ वर्गका बैंक तथा वित्तीय संस्था निक्षेप अनुपात को हिस्सा ८३.८० प्रतिशत थियो भने ऋणको ६८.९४  प्रतिशत थियो । तर, अहिले निक्षेप अनुपात बढेर १०२. ९२ र कर्जा अनुपात ९२.०६ प्रतिशत पुगेको छ । अहिले जीडीपीमा निक्षेपको हिस्सा १०२.९२ प्रतिशत र ऋणको ९२.०६ प्रतिशत पुगिसकेको छ ।

उनी गभर्नर बन्दा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको निक्षेप १६ खर्ब १६ अर्ब र कर्जा लगानी १३ खर्ब २९ अर्ब थियो । अहिले निक्षेप बढेर ३५ खर्ब ६५अर्ब र कर्जा ३१ ख्र्ब ८९ पुगेको छ । बैंकहरूमा यो रेसियोमा निक्षेप बढ्दा पनि बजार माग अनुसार धान्न नसकेर लगातार दुई वर्ष लगानी योग्य पुँजीको अभाव बैंक तथा वित्तीय संस्थाले खेप्नु पर्यो ।

वित्तीय संस्थालाई डिजिटलाइजेशन गर्ने उद्देश्य सहित अघि बढका गभर्नरको कार्यकालमै आरटीजीएदेखि गोएएमएलसम्म लागू भए । ब्याजदर करिडोरका साथै एन्टीमनी लाउण्डरिङका विषयमा पनि धेरै काम भयो । बैंक तथा वित्तीय संस्थामा हुने शंकास्पद कारोबार तथा क्रियाकलापको न्यूनीकरण गोएएमएल सिष्टम लागू गरेका हुन् । बैंक खाताबाट ठूलो परिमाणमा पैसा निकाल्नुपर्दा चेक काट्नु पर्ने र बैंकसम्म पुग्नुपर्ने बाध्यता हटाउन अर्थात आम ग्राहकलाई सहजीकरण गर्न नेपाल राष्ट्र बैंकले रियल टाइम ग्रस पेमेन्ट सिस्टम (आरटीजीएस) शुरु गरेर ठूलो भुक्तानीमा सहजता पनि ल्याएको छ ।

डा. गभर्नरलाई सरकारसँग लाइन नमिल्दा आफ्नो कार्य सम्पादनमा केही अप्ठ्यारो भएपनि उनले गरेका केही काम भने इतिहासले पछिसम्म सम्झिरहने छ ।

himalayan life insurance
igi long