काठमाडौँ ।  लामो समयदेखि सुस्त बनेको घरजग्गा बजारमा पुनः चलायमान हुने सङ्केत देखिएको छ । ब्याजदरमा आएको कमी, बैङ्किङ प्रणालीमा बढ्दो तरलता र लगानीकर्ताको विश्वास फर्किन थालेसँगै चालु आवको तेस्रो त्रैमाससम्म घरजग्गा कारोबार उल्लेख्य रूपमा बढेको राष्ट्र बैङ्कको प्रतिवेदनले देखाएको छ ।

नेपाल राष्ट्र बैङ्कले सार्वजनिक गरेको आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को तेस्रो त्रैमाससम्मको घरजग्गा कारोबार सम्बन्धी प्रतिवेदनले देशभर घरजग्गा बजारमा सुधारको सङ्केत देखाएको हो ।

समीक्षा अवधिमा घरजग्गाको कुल कारोबार सङ्ख्या अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ६.४२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । गत वर्ष सोही अवधिमा यस्तो कारोबार ४.१२ प्रतिशतले घटेको थियो ।

राष्ट्र बैङ्कका अनुसार समीक्षा अवधिमा लिखत पारित अन्तर्गतको कारोबार सङ्ख्या ०.६२ प्रतिशतले बढेको छ भने राजीनामामार्फत भएका कारोबार १२.१७ प्रतिशतले वृद्धि भएका छन् ।

कारोबार भएको कुल क्षेत्रफल (एरिया अफ ट्रान्ज्याक्सन) समेत १.६० प्रतिशतले बढेको छ; जुन अघिल्लो वर्ष सोही अवधिमा यस्तो क्षेत्रफल १०.८६ प्रतिशतले घटेको थियो । समीक्षा अवधिमा देशभर एक खर्ब २६ अर्ब बराबरको घरजग्गा कारोबार भएको छ ।

अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कारोबार एक खर्ब रहेको थियो । घरजग्गा कारोबारबाट सङ्कलित राजस्व २३.३२ प्रतिशतले बढेको छ भने पुँजीगत लाभकर सङ्कलन ३१.४२ प्रतिशतले वृद्धि भएको राष्ट्र बैङ्कले जनाएको छ ।

घरजग्गा क्षेत्रमा प्रवाह भएको बैङ्क तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा (आवासीय घरजग्गा कर्जासहित) पनि ५.५५ प्रतिशतले बढेको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कर्जा वृद्धिदर ५.५२ प्रतिशत रहेको थियो ।

बागमतीमा उच्च, मधेशमा गिरावट

प्रदेशगत रूपमा हेर्दा बागमती प्रदेशमा घरजग्गा कारोबार सङ्ख्या सबैभन्दा धेरै ३८.०९ प्रतिशतले बढेको छ । यता मधेश प्रदेशमा भने कारोबार सङ्ख्या ८.५१ प्रतिशतले घटेको छ । अन्य सबै प्रदेशमा कारोबार सङ्ख्या वृद्धि भएको राष्ट्र बैङ्कको तथ्याङ्कले देखाएको छ ।

कारोबार भएको कुल क्षेत्रफलका आधारमा गण्डकी प्रदेशमा सबैभन्दा धेरै २४.६८ प्रतिशत वृद्धि भएको छ भने मधेश प्रदेशमा ९.३३ प्रतिशतले कमी आएको छ । घरजग्गा कारोबारको कुल मूल्य भने सात वटै प्रदेशमा बढेको छ । यसमध्ये बागमती प्रदेशमा १३१.१२ प्रतिशतले वृद्धि भएको देखिएको छ ।

काठमाडौँमा दोब्बरभन्दा बढी कारोबार

महानगरपालिकास्तरमा काठमाडौँ महानगरपालिकामा घरजग्गा कारोबार सङ्ख्या १०८.६२ प्रतिशतले बढेको छ । त्यसपछि पोखरा महानगरपालिकामा ८२.१५ प्रतिशत, ललितपुर महानगरपालिकामा ७३.६१ प्रतिशत, वीरगन्ज महानगरपालिकामा ३१.०७ प्रतिशत, भरतपुर महानगरपालिकामा २९.२१ प्रतिशत र विराटनगर महानगरपालिकामा २०.१२ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।

महानगरपालिकामा कारोबार भएको कुल क्षेत्रफल र कुल मूल्य दुवैमा वृद्धि भएको देखिएको छ । काठमाडौँ महानगरपालिकामा कारोबारको कुल मूल्य २२३.२१ प्रतिशतले बढेको राष्ट्र बैङ्कले जनाएको छ ।

उपमहानगरपालिकामा पनि सकारात्मक

समीक्षा अवधिमा ११ वटा उपमहानगरपालिकामध्ये अधिकांशमा घरजग्गा कारोबार सङ्ख्या बढेको छ । बुटवल उपमहानगरपालिकामा सबैभन्दा धेरै ५६.७९ प्रतिशत वृद्धि भएको छ ।

तुलसीपुर उपमहानगरपालिकामा कारोबार भएको कुल क्षेत्रफल ४२.७६ प्रतिशतले बढेको छ भने कुल कारोबार मूल्य १३४.४६ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ ।