अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले युक्रेनका राष्ट्रपति भोलोदिमिर जेलेन्स्कीले रुससँगको युद्ध अन्त्य गर्न पर्याप्त पहल नगरेको आरोप लगाउँदै युक्रेनमा नयाँ राष्ट्रपति आवश्यक रहेको बताउनुभएको छ। उहाँले अमेरिकामा डिजेलको मूल्य बढ्नुमा पनि जेलेन्स्कीलाई दोष दिनुभएको छ।

शनिबार पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै ट्रम्पले युक्रेनले रुससँग सम्झौता गर्न सक्ने नयाँ नेतृत्व खोज्नुपर्ने धारणा व्यक्त गर्नुभयो। उहाँका अनुसार जेलेन्स्कीसँग युद्ध अन्त्य गर्ने धेरै अवसर भए पनि उहाँले ती अवसरको उपयोग गर्न सक्नुभएको छैन।

ट्रम्पले शुक्रबार रुसी राष्ट्रपति भ्लादिमिर पुटिनसँग रुसबाट डिजेल खरिद गर्ने सहमति गर्नुभएको थियो। अमेरिकामा बढ्दो इन्धन मूल्य नियन्त्रण गर्ने उद्देश्यले गरिएको उक्त सहमति आगामी मध्यावधि निर्वाचनअघि सार्वजनिक भएको हो। यसलाई रुसप्रति अमेरिकाको नीतिमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ।

डिजेलको मूल्य वृद्धिमा युक्रेनलाई दोष

ट्रम्पले युक्रेनले रुसका ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमण गर्दा विश्व बजारमा इन्धन आपूर्तिमा समस्या बढेको दाबी गर्नुभएको छ। उहाँले यस्ता गतिविधिले अमेरिकी किसान, पशुपालक तथा अन्य व्यवसायीलाई असर पारिरहेको बताउनुभयो।

अमेरिकामा डिजेलको मूल्य बढ्दा कृषि मेसिन सञ्चालन, सामान ढुवानी र व्यावसायिक गतिविधिको लागत बढ्न सक्छ। त्यसैले इन्धनको मूल्य वृद्धि अमेरिकी अर्थतन्त्रका लागि पनि चुनौती बनेको छ।

तर, डिजेलको मूल्य बढ्नुमा युक्रेनको गतिविधि मात्रै जिम्मेवार नरहेको समाचारमा उल्लेख छ। इरानसँग सम्बन्धित युद्धका कारण मध्यपूर्वबाट अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा तेल आपूर्ति गर्न कठिनाइ भएको छ। यसले विश्व बजारमा कच्चा तेल तथा पेट्रोलियम पदार्थको मूल्य बढाएको छ।

रुससँगको सहमतिप्रति युक्रेन र युरोपको असन्तुष्टि

ट्रम्प र पुटिनबीच भएको डिजेल खरिदसम्बन्धी सहमतिप्रति युक्रेनी तथा युरोपेली अधिकारीहरूले असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्। उनीहरूको चिन्ता के छ भने रुसले इन्धन बिक्रीबाट प्राप्त गर्ने आम्दानी युक्रेनविरुद्धको युद्ध सञ्चालन गर्न प्रयोग गर्न सक्छ।

रुसले सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेपछि अमेरिका र उसका युरोपेली सहयोगीहरूले रुसमाथि विभिन्न आर्थिक प्रतिबन्ध लगाएका थिए। यस्तो अवस्थामा अमेरिकाले रुसबाट डिजेल खरिद गर्ने निर्णयलाई नीतिगत परिवर्तनका रूपमा हेरिएको छ।

युद्धबारे ट्रम्पको दाबी

ट्रम्पले आफू सन् २०२२ मा अमेरिकी राष्ट्रपति भएको भए रुस–युक्रेन युद्ध सुरु नै नहुने दाबी गर्नुभएको छ। उहाँले युद्ध सुरु हुनुको कारण नेतृत्वको अक्षमता भएको टिप्पणी गर्नुभयो।

यद्यपि, युद्धको जिम्मेवारीबारे ट्रम्पको भनाइ उहाँको राजनीतिक धारणा हो। रुसले सन् २०२२ मा युक्रेनमाथि पूर्णस्तरको आक्रमण सुरु गरेको तथ्य यस विवादको महत्त्वपूर्ण पृष्ठभूमि हो।

यसैबीच, एसोसिएटेड प्रेस र एनओआरसी सेन्टर फर पब्लिक अफेयर्स रिसर्चले गरेको सर्वेक्षण अक्टोबर १ मा सार्वजनिक गरिएको थियो। सर्वेक्षणअनुसार धेरै अमेरिकी नागरिकले बढ्दो मूल्यका लागि ट्रम्पलाई जिम्मेवार ठानेका छन् र इरानसम्बन्धी उहाँको नीतिप्रति असन्तुष्टि व्यक्त गरेका छन्।

ट्रम्पले युक्रेनमाथि युद्ध अन्त्य गर्न दबाब बढाउँदै डिजेलको मूल्य वृद्धिका लागि जेलेन्स्कीलाई दोष दिनुभएको छ। तर विश्वव्यापी तेल आपूर्तिमा आएको अवरोध र मध्यपूर्वको युद्ध पनि इन्धन महँगिनुका महत्त्वपूर्ण कारण हुन्।

रुसबाट डिजेल खरिद गर्ने अमेरिकी निर्णयले ऊर्जा बजार, युद्धको आर्थिक पक्ष र अमेरिका–युक्रेन सम्बन्धबारे थप बहस सिर्जना गरेको छ।