काठमाडौं। आज २०८३ साल कात्तिक ८ गते आइतबार बडादशैंकाे अन्तिम दिन कोजाग्रत पूर्णिमाको दिन हो। यस दिन साँझ माता महालक्ष्मीको पूजा–आराधना गरी राति जाग्राम बस्ने परम्परा छ।

कोजाग्रत पूर्णिमालाई बडादशैंको समापनसँग जोडिएको विशेष धार्मिक दिनका रूपमा मनाइन्छ। आज विधिपूर्वक जमरा बिसर्जन गरेपछि बडादशैं सकिन्छ।

कोजाग्रत पूर्णिमाको धार्मिक महत्त्व:-

कोजाग्रत शब्दको अर्थ हो – को जागिरहेको छ ? धार्मिक मान्यताअनुसार आश्विन शुक्ल पूर्णिमाको रातमा माता महालक्ष्मीले पृथ्वीको भ्रमण गर्दै को जागा छ भनी हेर्नुहुन्छ र जाग्राम बसेर उहाँको आराधना गर्ने भक्तजनलाई धन, ऐश्वर्य, सुख, शान्ति र समृद्धिको आशीर्वाद दिनुहुन्छ भन्ने विश्वास गरिन्छ। यस दिनको विशेष महत्त्व छ।

माता महालक्ष्मीको आराधना: घरपरिवारमा धनधान्य, सुख र समृद्धिको कामना गरिन्छ। जाग्राम बस्ने परम्परा: भजन, कीर्तन, मन्त्रजप र धार्मिक प्रवचन गर्दै रात बिताइन्छ।

बडादशैंको समापन:

विजयादशमीदेखि मान्यजनबाट टीका, जमरा र आशीर्वाद ग्रहण गर्ने परम्पराको औपचारिक समापन गरिन्छ।

दान–पुण्य र सद्भाव: आवश्यकतामा परेकालाई सहयोग गर्ने, परिवारमा मेलमिलाप बढाउने र सकारात्मक संकल्प गर्ने गरिन्छ। यस पर्वले धर्म, सदाचार, परिश्रम र पारिवारिक एकताको महत्त्व पनि सम्झाउँछ।

कोजाग्रत पूर्णिमामा विशेषगरी साँझको समयमा माता महालक्ष्मीको पूजा गर्ने चलन छ। घरको परम्परा र आफ्नो सामर्थ्यअनुसार पूजा गर्न सकिन्छ।

घर र पूजास्थल सफा गर्ने: साँझ घर सफा गरी पूजास्थलमा दीप प्रज्वलन गर्ने। घरको प्रवेशद्वार सफा र उज्यालो राख्ने।

स्नान गरी शुद्ध वस्त्र लगाउने: पूजाका लागि आवश्यक सामग्री तयार गर्ने। माता महालक्ष्मीको तस्बिर वा मूर्ति स्थापना गर्ने।

संकल्प र गणेश स्मरण: परिवारको सुख, शान्ति, आरोग्य र समृद्धिको कामना गर्दै पूजा प्रारम्भ गर्ने।

महालक्ष्मीको पूजा गर्ने: फूल, अक्षता, चन्दन, धूप, दीप, फलफूल, मिठाई र नैवेद्य अर्पण गर्ने।

मन्त्रजप र आरती: श्रद्धापूर्वक महालक्ष्मीको मन्त्र जप गरी आरती गर्ने।

जाग्राम बस्ने: राति भजन–कीर्तन, स्तोत्रपाठ वा ध्यान गर्दै जाग्राम बस्ने परम्परा छ। आफ्नो स्वास्थ्य र सामर्थ्यअनुसार गर्न सकिन्छ।

पूजाका बेला जप गर्न सकिने सरल मन्त्र:

ॐ श्रीं महालक्ष्म्यै नमः।
यो मन्त्र श्रद्धापूर्वक १०८ पटक वा आफूलाई सहज हुने संख्यामा जप गर्न सकिन्छ।

बडादशैंको विसर्जन कसरी गर्ने ?

कोजाग्रत पूर्णिमामा बडादशैंका क्रममा स्थापना गरिएको जमरा र बडादशैंसँग सम्बन्धित पूजाका सामग्रीलाई परम्पराअनुसार बिसर्जन गर्ने चलन छ। यसलाई बडादशैं बिदाइ वा बडादशैं बिसर्जन पनि भनिन्छ।

बिसर्जन गर्दा ध्यान दिनुपर्ने कुराहरू:-

जमरा बिसर्जन: घरको परम्पराअनुसार जमरा नजिकको पवित्र नदी, पोखरी वा अन्य उपयुक्त स्थानमा श्रद्धापूर्वक बिसर्जन गर्ने।

पूजाका सामग्री: अक्षता, फूल र अन्य सामग्रीलाई वातावरण प्रदूषण नहुने गरी व्यवस्थापन गर्ने।

देवीको स्मरण: माता दुर्गा र महालक्ष्मीप्रति कृतज्ञता व्यक्त गर्दै परिवारको सुख, शान्ति र समृद्धिको प्रार्थना गर्ने।

प्रसाद ग्रहण: परिवारका सदस्यसँग प्रसाद बाँड्ने र आपसी सद्भाव कायम राख्ने।
धार्मिक परम्पराअनुसार बिसर्जनको विधि घर, कुलपरम्परा र क्षेत्रअनुसार फरक हुन सक्छ। जमरा वा पूजाका सामग्री नदीमा लैजान सम्भव नभएमा घरको परम्परा वा पुरोहितको सल्लाहअनुसार सम्मानपूर्वक व्यवस्थापन गर्न सकिन्छ।

कोजाग्रत पुर्णिमा समापन

अन्त्यमा, कोजाग्रत पूर्णिमा केवल पर्वको समापन मात्र होइन, आफ्नो जीवनलाई सकारात्मक बनाउने, परिवारसँग प्रेम बाँड्ने र नयाँ आशाका साथ अघि बढ्ने अवसर पनि हो। माता महालक्ष्मी र दुर्गा भवानीको कृपा सबैमा रहोस्।

बडादशैंको पावन समापनसँगै आजको कोजाग्रत पूर्णिमाले सम्पूर्ण नेपालीको जीवनमा सुख, शान्ति, समृद्धि, आरोग्य र खुसी ल्याओस्। माता महालक्ष्मीको कृपाले हरेक घरमा धनधान्यको वृद्धि होस्, परिवारमा प्रेम र सद्भाव कायम रहोस्, समाजमा एकता र राष्ट्रमा शान्ति छाओस्। दशैंको टीका, जमरा र मान्यजनको आशीर्वादसँगै सुरु भएको शुभभावना वर्षभरि कायम रहोस्।

सबैको जीवनमा नयाँ आशा, उत्साह र सफलताको उज्यालो छाओस्। माता महालक्ष्मीले सबैको कल्याण गरून्। शुभ कोजाग्रत पूर्णिमा! बडादशैं २०८३ को हार्दिक मंगलमय बिदाइ!