आर्थिक सञ्जाल । बिहीबार, ८ फागुन २०७६

काठमाडौं । स्थानिय स्तरमा शाखा खोल्दा कम्तिमा दुई वर्ष घाटा हुने अवस्था आएपछि वाणिज्य बैंकले स्थानिय स्तरमा पकड जमाएका विकास बैंकहरुलाई खरिद गर्न थालेका छन् । ५ वाणिज्य बैंकले अहिले प्रदेशमा प्रभुत्व जमाएका ५ विकास बैंकलाई खरिद गर्दैछन् ।
गण्डकी प्रदेशमा हैकम जमाएर बसेको गण्डकी विकास बैंकलाई मेगा बैंक लिमिटेडले खरिद गर्ने भएको छ । यसैगरी, गण्डकी प्रदेशका जनतको विश्वास जित्दै आएको कैलास विकास बैंकलाई प्राइम कमर्शियल बैंकले खरिद गर्ने भएको छ ।
त्यस्तै गरि कुमारी बैंक पनि अरु भन्दा के कम भन्दै देवः विकास बैंक खरिद गर्न पुगेको छ । सिटिजन्स बैंकले सहयोगी विकास बैंक र एनएमबी बैंकले कञ्चन डेभलपमेन्ट बैंकलाई खरिद गर्दैछ । एनएमबी बैंकले यसअघि ओम डेभलपमेन्ट बैंकलाई खरिद गरिसकेको छ ।
वाणिज्य बैंकले खरिद गर्न लागेका उक्त विकास बैंकहरु प्रदेशका साथै केन्द्रीय स्तरमा पनि त्यति नै लोकप्रिय छन् । ती विकास बैंकले सर्वसाधारणको मन जित्न सफल भएका छन् । त्यसैले वाणिज्य बैंकले उक्त विकास बैंक खरिद गर्नका लागि आँखा लगाएका हुन् ।
वाणिज्य बैंकहरुबीच मर्जरमा जाने सम्भावना कम देखिएपछि वाणिज्य बैंकले विकास बैंक खरिद गर्न पुगेका हुन् । अहिले पनि वाणिज्य बैंकहरुले केही विकास बैंकलाई खरिद गर्नका लागि कुराकानी चलाइरहेका छन् । विकास बैंकहरुले पनि शाखा विस्तार गर्दा लागत बढ्ने र नाफा खुम्चने बाध्यतत्मक अवस्था सृजना गरेर वाणिज्य बैंकसँग गाभिन तयार पारिदै छ । नेपाल राष्ट्र बैंकका पछिल्ला निर्देशनहरुले विकास बैंक र फाइनान्स कम्पनीको नाफा खुम्चने मात्र होइन उनीको आम्दानीमा नै अंकुश लगाउने गरि निर्देशनहरु आएका छन् ।
वाणिज्य बैंकले खरिद गदै गएपछि ७९ ओटा रहेको विकास बैंकको संख्या अहिले २१ मा झरेका छन । अझै पनि विकास बैंकको संख्या घटने अनुमान गरिएको छ । राष्ट्र बैंकले मर्जर वा एक्विजिसनलाई बाध्यत्मक भन्दा स्तर मर्जर वा एक्विजिसनमा जाने बाध्य पार्दैछ । एकताका राष्ट्र बैंकका गभर्नर डा.चिरञ्जीवी नेपालले ‘छिटो लब पार्नुस, मौद्रिक नीतिपछि विहे गर्नुपर्छ,’ भन्न समेत बाँकी राखेनन् ।
तर, गभर्नरको उक्त भनाईलाई वाणिज्य बैंकले टेरेनन् । मौद्रिक नीति मार्फत त्यस्तो प्रस्ताव आएको भए वाणिज्य बैंकहरु मर्जरमा जान बाध्य हुने थिए । तर, मौखिक रुपमा आएकाले गभर्नरको प्रस्तावलाई वाणिज्यले टेरपुच्छर लगाएनन् ।
राष्ट्र बैंकले बाणिज्य बैंक प्रति लचिलो नीतिका कारण वाणिज्य बैंकहरु आपसमा मर्ज नभई साना वित्तीय सस्था खरिद गर्न लागि परेका छन् । ठूला बैंकहरु मर्जरमा जाँदा तयारी र समय धेरै लाग्ने भएकोले साना बित्तीय संस्था प्राप्ती गर्न सजिलो हुने भएकाले वाणिज्य बैंकले विकास बैंक खरिद गर्न लागेका हुन् । राष्ट्र बैंकलाई पनि विकास बैंकलाई वाणिज्य बैंकले खरिद गर्दै गएपछि नियमन गर्न सहज भएको छ ।

विकास बैंकलाई वाणिज्य बैंकले खरिद गरेपछि बैंक तथा वित्तीय संस्थाको संख्या घटिरहेको छ । वाणिज्य बैंक पनि संस्थागत रुपमा राम्रा र बलिया भएका छन् । विकास बैंकका शेयरधनी पनि वाणिज्य बैंकमा विलय भएपछि वाणिज्य बैंकको मालिक बन्दै आफ्नो अस्तित्व समाप्त पार्दै छन् ।